Thất nghiệp tràn lan, lạm phát lên mức 50%, suy thoái mang tính phá hủy và người dân Hy Lạp đổ dồn về biên giới - đó là viễn cảnh mà các nhà kinh tế đã hình dung trong bối cảnh ngày càng có nhiều khả năng Hy Lạp sẽ rời khu vực Eurozone trong những tháng tới.

Biếm họa về khả năng Hy Lạp sẽ ra khỏi khối Eurozone

Hy Lạp là quốc gia nhỏ khi xét về kinh tế, đóng góp chỉ 2,2% GDP của Eurozone. Tuy nhiên, việc rút ra khỏi khối đồng tiền chung sẽ tạo ra sự hỗn loạn ở đất nước này và sẽ có những tác động nghiêm trọng tiềm tàng tới các quốc gia thành viên khác của Eurozone. Ngân hàng Citigroup của Mỹ hiện cho rằng khả năng Hy Lạp sẽ rút khỏi khu vực Eurozone trong 18 tháng tới lên tới 75%. Việc này sẽ tạo ra một tiền lệ và Eurozone sẽ nhanh chóng tan rã nếu các thành viên dễ bị tổn thương khác như Tây Ban Nha và Ý nối đuôi Hy Lạp.
Các nhà phân tích tại Ngân hàng BNP Paribas (Pháp) cho rằng những tro bụi từ quả bom “Hy Lạp rút khỏi Eurozone” sẽ nhanh chóng xóa sạch 20% tăng trưởng GDP của Hy Lạp, đẩy lạm phát tăng lên 40-50% và tỉ lệ nợ trên GDP sẽ tăng lên 200%.

Tất nhiên những dự đoán trên chỉ là ước tính - hệ quả thực sự sẽ còn phụ thuộc vào mức phá giá thế nào nếu như Hy Lạp trở lại dùng đồng Drachma. Chuyên gia Dawn Holland tại Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội (Anh) dự đoán rằng giá trị đồng tiền của Hy Lạp sẽ giảm 50%. Mức sụt giảm này vẫn còn thấp khi so sánh với mức 70% của đồng peso cách đây một thập niên khi Argentina lâm vào tình cảnh vỡ nợ.
Vấn đề là dù có khó khăn thế nào thì vẫn cứ phải đối mặt với viễn cảnh đó. Các dấu hiệu cảnh báo đã rất rõ ràng. Không quá khó để vạch ra một loạt sự kiện trong những tháng tới sẽ khiến cho Hy Lạp không còn lựa chọn nào khác ngoài việc rời bỏ đồng euro.

Chính trị tê liệt
Cuộc bầu cử tuần trước tại Hy Lạp mang lại một kết quả hỗn độn, với hai đảng chủ đạo thống lĩnh cho tới nay thất bại nặng nề. Nhà lãnh đạo phe xã hội Evangelos Venizelos, cựu bộ trưởng tài chính và là người từng đàm phán về gói cứu trợ Hy Lạp lần 2 trị giá 130 tỉ euro, đã nỗ lực thiết lập một chính phủ đoàn kết dân tộc với đối tác thuộc phe bảo thủ Antonis Samaras. Tuy nhiên, cả hai đảng kết hợp lại mới chỉ được 149 ghế tại Quốc hội, không đủ đa số và không thể đứng ra lãnh đạo.

Sự bế tắc chính trị đã châm ngòi cho những cảnh báo liên tục từ các nhà lãnh đạo châu Âu rằng Hy Lạp có thể bị đẩy ra khỏi Eurozone nếu không tuân thủ việc cải tổ kinh tế và cắt giảm chi tiêu như đã cam kết khi nhận cứu trợ - thứ duy nhất giúp Athens tránh được vỡ nợ, điều đồng nghĩa với việc ngừng chi trả cho công chức và những người nhận lương hưu. Nếu Hy Lạp không thể hình thành được chính phủ - và đa phần cử tri ủng hộ các đảng phái chống lại việc tuân thủ các điều kiện của gói cứu trợ đã nhận - bất ổn chính trị sẽ gia tăng trên đường phố và các nước láng giềng sẽ ngày càng lo sợ hơn. Vòng bầu cử thứ hai vào giữa tháng 6/2012 có thể sẽ là một cuộc bỏ phiếu chống chính sách thắt lưng buộc bụng thậm chí lớn hơn.

Hết tiền
Vậy điều gì sẽ xảy ra nếu Hy Lạp không thành lập được chính phủ? Bỉ gần đây đã lập kỷ lục của thời hiện đại khi tồn tại mà không có chính phủ trong 541 ngày. Hay điều gì sẽ xảy ra nếu chính phủ được thành lập nhưng lại không tuân thủ các điều kiện khắt khe của gói cứu trợ?
Nhóm tam hùng - Liên minh châu Âu (EU), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) - sẽ có thể “đóng vòi” và nguồn tiền cứu trợ sẽ dừng chảy vào quốc gia nợ nần chồng chất này. Đồng thời, các ngân hàng Hy Lạp sẽ có thể bị cắt nguồn thanh khoản mà ECB cung cấp.

Theo chuyên gia Jens Nordvig, người đứng đầu về chiến lược tiền tệ của Nomura, điều này đồng nghĩa với việc lượng euro mà các ngân hàng Hy Lạp đang nắm giữ sẽ bị tách khỏi lượng tiền euro ở các nước còn lại của Eurozone và qua thời gian sẽ được chuyển thành một đồng tiền riêng biệt. Ông Jens Nordvig tin rằng việc Hy Lạp rút khỏi Eurozone sẽ xảy ra và sẽ là hệ quả của một “tai nạn chính trị”.
Nhà kinh tế cao cấp Christian Schultz thuộc Ngân hàng Berenberg nói rằng khoản chi trả 4,2 tỉ euro tuần trước có thể là khoản tiền cứu trợ cuối cùng và việc các ngân hàng sẽ phải tự lo liệu là điều sẽ xảy ra. Ông Christian Schultz nhận định: “Nếu Hy Lạp tiếp tục mua lại trái phiếu và trả lãi suất, nước này có thể lâm vào tình trạng hết tiền vào tháng 7 tới. Sau đó, Chính phủ Hy Lạp sẽ không thể chi trả đầy đủ bằng đồng euro cho các lao động trong ngành công và những người nhận lương hưu. Hy Lạp cũng có thể thực hiện các khoản chi trả này bằng giấy ký nợ - việc có thể tạo ra hạt nhân của một đồng tiền mới. Hy Lạp có thể sẽ phải đối mặt với sự khó khăn về tài chính: các ngân hàng của nước này sẽ đối mặt với tình trạng rút tiền hàng loạt”.

Lần cuối cùng điều này xảy ra là tại Argentina năm 2001 - một số người bắt đầu ngủ bên ngoài các máy rút tiền mặt tại thủ đô Buenos Aires để có thể rút nhiều tiền nhất có thể mỗi khi các máy rút tiền này được đổ đầy tiền. Chính phủ Argentina khi đó đã đóng băng tất cả các tài khoản, cấm các cá nhân rút quá 250 peso và ngừng việc rút tiền từ các tài khoản USD. Nhưng chiến lược này không mang lại hiệu quả. Các chính sách của chính phủ khi đó đã tạo ra các cuộc biểu tình đẫm máu và kết thúc bằng việc chính phủ tan rã và Argentina rơi vào suy thoái sâu.

Đồng tiền mới, các ngân hàng mới
Để chống lại tình trạng rút tiền ồ ạt từ các ngân hàng sau khi vỡ nợ, chính phủ mới của Hy Lạp sẽ phải đóng băng các tài khoản ngân hàng và đưa vào thực thi các biện pháp kiểm soát vốn để ngăn chặn công dân nước này chuyển tiền ra nước ngoài. Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích tại Công ty tư vấn kinh tế và tài chính Fathom (Anh) tin rằng người dân Hy Lạp có nhiều khả năng sẽ kết luận rằng “không gian dưới tấm đệm” của mình sẽ an toàn hơn vòm mái của các ngân hàng, khiến việc các ngân hàng lâm vào tình trạng cạn kiệt tiền là điều nhiều khả năng xảy ra.

Chính phủ Hy Lạp sẽ phải thông qua một đạo luật tiền tệ và bắt đầu khởi động các máy in tiền. Một điều không phải không nhận thức được là Hy Lạp có thể sẽ lặng lẽ in thêm tiền: khi Slovenia tách khỏi Tiệp Khắc năm 1993, nước này đã bắt đầu âm thầm in tiền từ 6 tháng trước đó. Bởi khả năng thanh khoản của ngân hàng Hy Lạp hiện hoàn toàn phụ thuộc vào ECB, do đó các ngân hàng này sẽ cạn kiệt tiền ngay sau khi nguồn tiền này bị ngừng lại. Chính phủ Hy Lạp sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc thành lập các ngân hàng mới với sự can dự đáng kể của chính phủ.

Người dân Hy Lạp đổ xô tới biên giới
Ví dụ Argentina cho thấy việc vỡ nợ của Hy Lạp và việc nước này rút khỏi Eurozone nhiều khả năng sẽ có những tác động xã hội và kinh tế thảm khốc, ít nhất là trong ngắn hạn. Quốc gia này sẽ bị cô lập. Với việc cho vay dừng lại và các tài khoản bị đóng băng, các doanh nghiệp nhỏ sẽ phá sản, xuất khẩu tụt giảm và đất nước thụt sâu hơn vào suy thoái.
Chuyên gia Jens Nordvig cho rằng “tiêu dùng có thể sẽ tụt giảm 30% và nó sẽ có những hệ quả cực kỳ tệ hại”. Trong trường hợp của Argentina, việc vỡ nợ với khoản nợ nước ngoài lên tới 93 tỉ USD đã khiến tiêu dùng nội địa giảm 60% khi khoản tiết kiệm của các hộ gia đình bị xóa sổ và lạm phát tăng cao.

Việc định giá thấp đồng tiền mới sẽ khiến hàng hóa nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn và làm gia tăng lạm phát. Thất nghiệp diện rộng là điều nhiều khả năng xảy ra và hệ quả là một cuộc di cư của các lao động trẻ có kỹ năng. Nếu hàng chục nghìn người dân Hy Lạp đổ xô tới các đường biên giới thì các đường biên giới nhiều khả năng sẽ bị đóng. Các binh lính Hy Lạp sẽ tuần tra các tuyến đường và các cảng để ngăn chặn dòng di cư này. Điều này là không thể thực hiện được.

Cú sốc lan rộng
Những người nắm giữ nợ của Chính phủ Hy Lạp sẽ là những người chịu thiệt hại và tài sản của họ sẽ bị định giá lại với giá trị thấp theo đồng tiền mới của Hy Lạp. Việc trở lại đồng tiền quốc gia của Hy Lạp có thể tạo ra một số thách thức pháp lý đối với các hợp đồng chính phủ và hợp đồng doanh nghiệp. Các công ty Hy Lạp vẫn buộc phải trả bằng đồng euro sẽ phải đối mặt với tình trạng chi phí và lãi suất đối với các khoản vay bằng đồng euro tăng gấp đôi.

Tất nhiên, khi đó sẽ có chi phí hỗ trợ các quốc gia dễ bị tổn thương khác, chẳng hạn như Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, mà Viện Tài chính Quốc tế đã ước tính có thể lên tới 1.000 tỉ euro. Gánh nặng này sẽ đổ lên vai của những người dân đóng thuế tại 16 quốc gia Eurozone còn lại.
Một khi tiền lệ một quốc gia rời bỏ Eurozone được thiết lập, sự ổn định và niềm tin vào phần còn lại của khối đồng tiền chung sẽ hạ thấp và đưa cả khối này trở lại suy thoái. Giám đốc điều hành của Ngân hàng Lloyd’s ở London, Richard Ward, ngày 11/5 đã đưa ra cảnh báo rằng sự sụp đổ của Eurozone có thể dẫn tới một quá trình suy thoái thảm khốc đối với toàn cầu.

Bảo Phương

» Tin mới nhất:

• Giáng sinh - mùa của kinh doanh và phim ảnh (25/12/2012)
• Đảo Lý Sơn vui trúng mùa hành (04/12/2012)
• Vì sao Hồng Kông chống tham nhũng thành công? (27/11/2012)
• Để có được thương hiệu Việt mang tầm cỡ toàn cầu (14/11/2012)
• Kinh doanh... cái đói (06/11/2012)

» Các tin khác:

• Vàng có thật là kênh đầu tư an toàn nhất? (22/05/2012)
• WTO có tiền thân là ITO? (17/01/2012)
• Kinh tế thế giới, một năm nhìn lại (16/01/2012)
• Hiện tượng groupon (28/12/2011)
• Thịt bò Kobe ở VN có nguồn gốc từ đâu? (27/12/2011)
• Vượt qua suy thoái (16/12/2011)
• “Gỡ khó” cho thị trường bất động sản (14/12/2011)
• Ông tổ tàu container (13/12/2011)
• Ngắm nhà thép cao 300m trị giá 220 triệu USD (11/12/2011)
• Sếp 'buộc bụng' thời lạm phát (11/12/2011)